Kuzey-Batı Türk Lehçelerinde Mutfak Kültürü ile İlgili Söz Varlığı (Kazak-Kırgız-Tatar-Karaçay-Balkar Türkçeleri)

Abstract

Çalışma kapsamında, Kuzeybatı Türk lehçeleri kendi içinde sınırlandırılarak Kazak Türkçesi, Kırgız Türkçesi, Tatar Türkçesi ve Karaçay Balkar Türkçesine ait sözlükler taranmış ve mutfak kültürüne ilişkin söz varlığı tespit edilmiştir. Elde edilen veriler, her bir lehçede mutfak kültürünün sözlüksel yansımalarını ortaya koymak amacıyla sistemli bir biçimde değerlendirilmiştir. Tespit edilen sözcükler alfabetik sırayla düzenlenmiş sözcüklerin yapı bakımından niteliği göz önünde bulundurularak basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç ana grupta sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırma, söz varlığının morfolojik özelliklerinin daha açık biçimde ortaya konulmasını sağlamıştır. Çalışmanın sonunda, elde edilen bulgular doğrultusunda ortak kelimelerin ve alıntı kelimelerin kullanım sıklıkları ele alınmış lehçeler arası söz varlığı ilişkileri değerlendirilmiş ve genel sonuçlara ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kuzeybatı Türk Lehçeleri, Mutfak Kültürü, Söz Varlığı, Köken BilgisiWithin the scope of this study, the dictionaries of Kazakh, Kyrgyz, Tatar, and Karachay-Malkar Turkic, which belong to the Northwestern Turkic subgroup, were examined, and the lexical items related to culinary culture were identified. The data obtained were systematically evaluated in order to reveal the lexical reflections of culinary culture in each of these dialects. The identified lexical items were arranged in alphabetical order and classified into three main groups—simple, derived, and compound—based on their morphological structure. This classification enabled a clearer presentation of the morphological characteristics of the vocabulary. At the conclusion of the study, the frequency of use of common and borrowed words was discussed in light of the findings; lexical relationships among the dialects were evaluated, and general conclusions were drawn. Keywords: Northwestern Turkic Dialects,Culinary Culture, Vocabulary, Etymology