Egemenin gör dediği: Militarizmin söylemsel i?nşası üzerine bir deneme

Abstract

En genel tanımıyla militarizm, ordu ve askerliğe ilişkin değerlerin, normların ve zihniyetin yüceltilmesi ve toplumsal/politik yaşamın her alanına egemen olmasıdır (Altınay, 2005: 352; Altmay, 2009: 144; Belge, 2012: 258). Bir ordunun varoluş sebebi olarak ortaya çıkan savaş durumunun ve bunun sonucunda oluşan askerî yönetim stratejilerinin ekonomik, siyasal ve sosyal tüm toplumsal ilişkilere sirayet etmesiyle oluşan militarist ideoloji, Aydınlanma'nın ışığında parıldayan modern çağın bir bakıma karanlık yüzüdür. Bir yüzüyle kente girenleri, diğer yüzüyle kentten ayrılanları selamlayarak kentin güvenliğini sağlayan iki yüzlü Roma tanrısı Janus gibi, modern dünya da, güvenliğini iki farklı şekilde sağlamıştır. Toplumsal yaşamda ortaya çıkan çatışmaların ve an-tagonizmalann çözümünde birinci yol demokrasinin ve liberal değerlerin üzerine inşa edilen ikna ve karşılıklı uzlaşmaya dayalıyken; diğeri ikna yerine imhayı, müzakereden ziyade muharebeyi tercih eden şiddet/zor yoludur. Modemite-nin ilk militarist dalgası ise milliyetçilik ile taçlandırılmış olan ulus-devletlerin kuruluş anına denk düşer. Ancien Regime'in tabakalara ayrılmış toplumsal yapısını militer yurttaş ekseninde bütünleştiren milliyetçi-militarist ideoloji, aslında kendi içinde modern bir hiyerarşi inşasına neden olmuştur. Böylece erken modern toplum 'savaşçılık, silah, güç, nizam, otorite ve disiplin' üzerine kurulu eril bir yapı olarak belirir. Üstelik savaşlar da bu erken modern militarist yapı ile birlikte, politikanın başka araçlarla devamı (Clausewitz, 1984: 35) olacak biçimde dönüşmeye başlamıştır.