Denizli Kaleiçi Esnafının Gözünden Geçmişten Günümüze Ahilik

Abstract

Sanayileşme ve kapitalizmin ticarete olan etkileri, ahilik geleneklerini sürdürmeye çalışan esnafları pek çok bakımdan etkilemiştir. Hızla gelişen ve dönüşen küresel dünyada ahilik ilke ve değerlerinin esnaf ve ticaret erbaplarınca benimsenmesi noktası tartışmaya değer bir konudur. Buradan hareketle çalışmada, sadece ticari hayatta değil toplumun güven, adalet, hak ve eşitliğe dayalı bir biçimde düzenlenmesi olan ahilik geleneğinin günümüz esnaflarınca benimseniş düzeyi ile değişen ve dönüşen yönleri ele alınmıştır. Örneklem, Denizli Kaleiçi Demirciler Çarşısı esnafları ile sınırlıdır. Denizli Kaleiçi Demirciler Çarşısındaki esnafın ahilik geleneği hakkındaki bilgi düzeyi, benimsenme ve temsil biçimleri, ahilik geleneğinin günümüz esnafları tarafından nasıl sürdürüldüğü, değişen ve dönüşen yönlerinin neler olduğu bu çalışmada ele alınmıştır. Çalışmanın örneklem grubu Denizli’nin geleneksel örüntülerini devam ettiren Kaleiçi Demirciler Çarşısı esnafları ile sınırlı tutulmuştur. Nitel araştırma deseninden yola çıkan bu çalışma fenomenolojik yaklaşımla konuyu anlamaya çalışmıştır. Derinlemesine görüşme tekniğinden yararlanılarak Denizli Kaleiçi Demirciler Çarşısında esnaflık yapan 20 kişi ile görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, teknoloji ve sanayileşmenin gelişmesi, insani üretimin yerini makineleşme ile seri üretimin alması, esnafların ekonomik gücünü yitirmelerine sebep olmuştur. Eğitimin ön plana çıkması ile genç nüfusun, esnafın yanında yetişmesi (çırak- kalfa geleneği) bir zaman kaybı olarak görülmüş ve mesleğin bir sonraki kuşağa aktarılması ahilik geleneğinin zamanla önemini yitirmesine sebep olmuştur. Üretim ilişkilerinin değişmesi, esnaflar arasındaki rekabeti belirleyen teknolojik gelişme ve farklı dinamiklerin ön plana çıkması, geleneksel değerlerinin sürdürülmesini zorlaştırmıştır.