Anksiyete ve Depresyon Belirtilerini Etkileyen Bazı Bilişsel ve Üstbilişsel Faktörlerin Paralel Seri Aracılık Modelleri ile İncelenmesi

Abstract

Amaç: Bu çalışma, depresyonun etiyolojisinde varlığını koruduğu pek çok kez kanıtlanmış ruminasyon ile depresyon belirtileri arasındaki ilişkide bilişsel esneklik, dikkat kontrolü ve endişenin paralel seri aracılık etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu model anksiyete belirtileri ile de test edilecektir. Yöntem: Çalışmaya tamamı beliren yetişkinlerden oluşan 832 üniversite öğrencisi katılmıştır. Kişisel Bilgi Formu, Ruminatif Düşünme Biçimi Ölçeği, Penn State Endişe Ölçeği, Bilişsel Esneklik Envanteri, Dikkat Kontrol Ölçeği ve Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği Kısa Formu kullanılmıştır. Bulgular: Cinsiyetin kontrol değişkeni, depresyon ve anksiyete belirtilerinin bağımlı değişken olarak dahil edildiği iki ayrı paralel seri aracılık analizinde de anlamlı çıkan modellerin bulguları paralellik göstermektedir. Buna göre, hem depresyon hem de anksiyetenin yordandığı her iki modelde de bilişsel esneklik ve endişenin paralel seri aracı etkisi anlamlı iken (sırasıyla; B=,003, SH=,001, %95 BCa GA [,001, ,005]; B=,004, SH=,001, %95 BCa GA [,003, ,007]), bilişsel esneklik ve dikkat kontrolünün paralel seri aracı etkisi anlamlı değildir (sırasıyla; B=,000, SH=,000, %95 BCa GA [-,001, ,001]; B=,000, SH=,000, %95 BCa GA [-,001, ,001]). Sonuç: Söz konusu modellerin bulgularının, tanılar üstü yaklaşımın öne sürdüğü bozuklukların açıklanmasında ortak yatkınlık faktörlerinin olduğu fikrini desteklediği görülmektedir.