Türkiye’de Vergi Gelirlerinin Belirleyicileri: Kurumsal Kalitenin Etkisi

Abstract

Devletin varlık sebebi kamusal mal ve hiz- metlerin üretimini/sunumunu sağlayarak top- lumsal ihtiyaçların giderilmesidir. Bu süreç ka- mu harcamalarının yapılmasını gerektirmekte ve vergiler kamu kesiminin en temel finansman kaynağını oluşturmaktadır. Vergi gelirleri ise ekonomik, mali, sosyal, siyasi, kurumsal vd. faktörlerden etkilenmektedir. Bu çalışmada, ge- lişmekte olan ülkelerde çok önemli bir politika aracı olan vergi gelirlerinin düzeyini etkileyen ku- rumsal faktörler Türkiye için analiz edilerek, iyi bir vergi sistemi oluşturulmasında politika yapı- cılara kanıtlar sunulmaktadır. 1996-2021 dönemi için kurumsal kalite göstergesinin altı alt bileşeni ile vergi gelirleri ilişkisi ARDL sınır testi ile analiz edilmektedir. Değişkenler arasında uzun dönem ilişkisi bulunmaktadır. Analiz bulguları; yolsuz-luğun kontrolü ve hükümet etkinliği değişken- lerinin vergi gelirlerini pozitif etkilediğini, ifade özgürlüğü ve hesap verilebilirlik değişkenin ise negatif etkilediğini göstermektedir. Siyasi istik- rar, hukukun üstünlüğü ve düzenleyicilik kalitesi değişkenlerinin vergi gelirleri üzerinde anlamlı bir etkisi bulunamamıştır.The purpose of the existence of the state is to meet social needs by ensuring the production/ provision of public goods and services. This process requires public expenditures. Taxes constitute the main source of financing for the public sector. Tax revenues are affected by economic, fiscal, social, political, institutional and other factors. Institutional factors affecting the level of tax revenues, which is a very important policy tool for developing countries, are analyzed for Türkiye in this study and provide evidence for policy makers to develop a good tax system. The relationship between the six sub- components of the institutional quality indicator and tax revenues for the period 1996-2021 is analyzed with the ARDL bounds test. A long-run relationship was found between the variables. The findings of the analysis show that control of corruption and government effectiveness variables have a positive effect on tax revenues, while voice and accountability variable has a negative effect. Political stability, rule of law and regulatory quality variables have no significant effect on tax revenues.