Validity and Reliability of the Turkish Version of the Health Belief Model Based Bicycle Helmet Attitudes Scale Among University Students

Abstract

Amaç: Bisiklet kaskı kullanımını engelleyen/destekleyen; sağlık, inanç ve tutumları ölçmek, bisiklet kaskı kullanımını artırmada, sağlık profesyonellerine destek sağlamaktadır. Bu çalışmada amaç, öğrencilerin bisiklet kaskı kullanımında sağlık inancıyla ilişkili tutumlarını ölçebilen bir ölçüm aracını Türk toplumuna kazandırmak ve geçerlik-güvenirliğini analiz etmektir. Gereç ve Yöntemler: Bu metodolojik araştırma, Türkiye'de bulunan Pamukkale Üniversitesinin psikolojik danışma ve rehberlik bölümünde öğrenim gören öğrenciler arasında Ocak ve Mart 2019 tarihlerinde yapılmıştır (n=326). Veriler, sosyodemografik veri formu ve Bisiklet Kaskı Tutum Ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Ölçeğin, güvenirliği için iç tutarlılık katsayısı ve test-tekrar test analizleri, geçerliliği için kapsam geçerliği indeksi ve doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Bulgular: Ölçeğin Türkçe uyarlaması 56 madde ve 10 faktörden oluşmuş olup, alt boyutların Cronbach alfa katsayısı ise sırasıyla 0,70 ile 0,88 arasındadır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda χ2 /df=2,18; ortalama hata karakök yaklaşımı=0,06; karşılaştırmalı uyum indeksi=0,94; artımlı uyum indeksi=0,94 değerindedir. Alt boyutların test-tekrar test korelasyon değeri 0,50 ile 1,00 arasındadır (p<0,01). Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda, model uyum istatistikleri için kabul edilebilir değer ve uyum göstermiştir. Sonuç: Türkçe ölçek yeterli geçerlik ve güvenirlik göstergeleri olan bir ölçüm aracıdır. Tüm yaş grubundaki bireylere kolaylıkla uygulanabilen Türkçe ölçek, bireylerin bisiklet kaskı kullanımına ilişkin sağlık inanç düzeylerini belirlenmekle birlikte duyarlılık, ciddiyet, yarar, engel ve onları eyleme geçirecek algıların neler olduğu saptanabilir.