Repository logoGCRIS

Sağlık Bilimleri Fakültesi Koleksiyonu

Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/11499/46000

Browse

Filters

2008 - 200932010 - 2019132020 - 202511

Settings

Access Right: Open AccessAuthor: search.filters.author.Kartal, Asiye

Search Results

Now showing 1 - 10 of 27
  • Article
    İlkokul Çağındaki Çocukların Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ve Etkileyen Yordayıcılar: Kesitsel Çalışma
    (2025) İşleyen, Eda Kilinç; Kartal, Asiye; Özkaya, Edanur
    Amaç: Çocukların sağlık sonuçlarını iyileştirmeye yönelik et- kili müdahaleler geliştirmek için, ilkokul çağındaki çocukların sağlıkla ilgili yaşam biçimlerini ve bu yaşam biçimlerini etkileyen faktörleri be- lirlemek büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, ilkokul ça- ğındaki çocuklar ın sa ğlıklı yaşam biçimi davran ışlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Gereç ve Yöntemler: Bu araştırma kesit- seldir. Araştırmanın örneklemini 1.240 ilkokul ça ğındaki çocuk oluş- turmaktadır. Tan ımlayıcı Özellikler Formu ve Çocuklarda Sa ğlıklı Yaşam Biçimi Davran ışları Ölçeği kullanılmıştır. Veri toplama, okul çağı çocuklarının kendi sınıflarında yüz yüze veri toplama tekniği kul- lanılarak gerçekleştirilmiştir. Varyans analizi, t-testi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullan ılmıştır. Bulgular: Kız öğrencilerin, anne ve babası hayatta olan ö ğrencilerin, annesi üniversite e ğitimi almış olan öğrencilerin, babası lise veya üniversite eğitimi almış olan öğrencilerin, ekonomik durumu iyi olan öğrencilerin ve ailesinde aşırı kilolu birey ol- mayan öğrencilerin Çocuklarda Sa ğlıklı Yaşam Biçimi Davran ışları Ölçeği puan ortalamaları anlamlı düzeyde daha yüksektir. Sonuç: İlk- okul çağı çocuklarının iyi düzeyde ya şam biçimi davranışlarına sahip olduğu gösterilmiştir. Yaşam biçimi davranışlarını etkileyen en önemli yordayıcılar cinsiyet, anne eğitim düzeyi, gelir düzeyi ve sınıf düzeyi- dir. Çocukların yaşam biçimi davranışlarını geliştirmek için okul hem- şiresi tarafından fiziksel aktivite, beslenme, hijyen ve uyku konularında eğitim verilmesi önemlidir.
  • Article
    Validity and Reliability of the Turkish Version of the Health Belief Model Based Bicycle Helmet Attitudes Scale Among University Students
    (2021) İşleyen, Eda Kilinç; Koştu, Nazan; Kartal, Asiye
    Amaç: Bisiklet kaskı kullanımını engelleyen/destekleyen; sağlık, inanç ve tutumları ölçmek, bisiklet kaskı kullanımını artırmada, sağlık profesyonellerine destek sağlamaktadır. Bu çalışmada amaç, öğrencilerin bisiklet kaskı kullanımında sağlık inancıyla ilişkili tutumlarını ölçebilen bir ölçüm aracını Türk toplumuna kazandırmak ve geçerlik-güvenirliğini analiz etmektir. Gereç ve Yöntemler: Bu metodolojik araştırma, Türkiye'de bulunan Pamukkale Üniversitesinin psikolojik danışma ve rehberlik bölümünde öğrenim gören öğrenciler arasında Ocak ve Mart 2019 tarihlerinde yapılmıştır (n=326). Veriler, sosyodemografik veri formu ve Bisiklet Kaskı Tutum Ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Ölçeğin, güvenirliği için iç tutarlılık katsayısı ve test-tekrar test analizleri, geçerliliği için kapsam geçerliği indeksi ve doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Bulgular: Ölçeğin Türkçe uyarlaması 56 madde ve 10 faktörden oluşmuş olup, alt boyutların Cronbach alfa katsayısı ise sırasıyla 0,70 ile 0,88 arasındadır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda χ2 /df=2,18; ortalama hata karakök yaklaşımı=0,06; karşılaştırmalı uyum indeksi=0,94; artımlı uyum indeksi=0,94 değerindedir. Alt boyutların test-tekrar test korelasyon değeri 0,50 ile 1,00 arasındadır (p<0,01). Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda, model uyum istatistikleri için kabul edilebilir değer ve uyum göstermiştir. Sonuç: Türkçe ölçek yeterli geçerlik ve güvenirlik göstergeleri olan bir ölçüm aracıdır. Tüm yaş grubundaki bireylere kolaylıkla uygulanabilen Türkçe ölçek, bireylerin bisiklet kaskı kullanımına ilişkin sağlık inanç düzeylerini belirlenmekle birlikte duyarlılık, ciddiyet, yarar, engel ve onları eyleme geçirecek algıların neler olduğu saptanabilir.
  • Article
    Hemşirelik Doktora Öğrencilerinde Akademik Erteleme Davranışı ve Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi
    (2022-06-30) İşleyen, Eda Kilinç; Kartal, Asiye; Deveci, Zeynep; Gök, Fadime
    Bu araştırma, hemşirelik doktora öğrencilerinin akademik erteleme davranışını belirlemek ve etkileyen faktörleri incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir araştırmadır. Kartopu örnekleme yöntemi ile ulaşılan 91 hemşirelik doktora öğrencisi araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Veriler online form ile toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak “Birey Tanılama Formu” ve “Akademik Erteleme Davranış Ölçeği (AEDÖ)” kullanılmıştır. Verilerin analizinde, sayı, yüzde, medyan, Mann-Whitney U, Kruskal Wallis ve pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Anlamlılık değeri olarak p<0.05 alınmıştır. Hemşire doktora öğrencilerinde akademik erteleme davranışı “düşük düzeyde” olarak bulunmuştur (Xort= 2.18, Değişim aralığı= 2.74). Medeni durum ile AEDÖ puanı arasında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir (p= 0.028). Doktora eğitimine ilişkin danışmanını seçme (p= 0.049), danışmanı ile olan ilişki (p= 0.003), zaman yönetimi (p= 0.009), anksiyeteli hissetme (p= 0.000) ve mükemmeliyetçilik tutumu (p= 0.034) ile AEDÖ arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Analiz sonucunda hemşirelik doktora öğrencilerinin evli olması, danışmanını kendisinin seçmemesi, danışmanı ile olan ilişkisinin zayıf olması, zaman yönetiminde sıkıntı yaşaması, her zaman anksiyeteli hissetmesi, kendini akademik olarak yeterli görmemesi ve mükemmeliyetçi olması akademik erteleme davranışı göstermesine neden olduğu bulunmuştur.
  • Article
    Sığınmacı öğrencilerin de yer aldığı ilkokullarda okul sağlığı hemşireliği kapsamında bazı sağlık sorunlarının belirlenmesi: Tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışma
    (2024) İşleyen, Eda Kilinç; Çinar, Ilgün; Aslan, Gülbahar Korkmaz; Inci, Fadime Hatice; Koştu, Nazan; Kartal, Asiye
    Amaç: İlkokul dönemindeki Türk ve sığınmacı öğrencilerin halk sağlığı hemşireliği boyutuyla okul sağlığı hemşireliği kapsamında bazı sağlık taramala- rının yapılması ve sağlık sorunlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yön- temler: Araştırma, Türkiye’nin Ege bölgesinde bulunan bir ilde s ığınmacı ailelerin yoğun olarak ya şadığı mahallelerde bulunan basit rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen 6 ilkokulda 1.315 öğrenci ile Mart 2021’de gerçekleştirilmiş tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. Veriler, araştırmacılar tarafından geliştiril- miş okul sağlığı öğrenci tarama formuyla toplanmıştır. Araştırma için etik izin- ler alınmıştır. Araştırmanın istatistiksel analizi SPSS 29.0 program ında sayı, yüzde, ortalama ki-kare ve t-testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Öğ- rencilerin %90,8’i Türk, %9,2’si yabancı uyrukludur. Yabancı uyruklu öğrenci- lerin çoğunluğu İranlı ve Afganistanlıdır. Öğrencilerin %67,9’u normal kilodadır ancak; obez olma oranı Türk öğrencilerde daha yüksek, yabancı uyruklu öğren- cilerde ise dü şüktür. Öğrencilerin %13,8’inde görme kusuru, %0,5’inde şaşılık şüphesinin olduğu saptanmıştır. Türk öğrencilerde daha çok görme kusuru şüp- heli olgu bulunurken, yabanc ı uyruklu öğrencilerde şaşılık şüpheli olgu vard ır. Öğrencilerin %65,8’inde bir ve üzeri çürük diş, %5,2’sinin saçlı deride bit/sirke, %7,5’inin el hijyeninin yetersiz oldu ğu belirlenmiştir. Türk ve yabanc ı uyruklu öğrencilerin görme kusuru ve el hijyeni de ğerlendirmeleri açısından aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardır. Sonuç: Bu araştırmanın sonuçları; öğ- rencilerde beden kitle indeksi, görme kusurlar ı, hijyen davranışlarında yetersiz- likler ve ağız-diş sağlığı sorunları olduğunu göstermiştir. Bu bulgular okul sağlığı hizmetleri kapsamında öğrencilerin sağlık sorunlarını belirlemek için taramaların yapılması, belirlenen sorunlara yönelik eğitim ve danışmanlık ihtiyacı olduğunu göstermektedir. Yabancı uyruklu öğrencilerin sağlık sorunlarının çözümünde; okul sağlık hizmetleri içine yerle ştirilmiş ve kültürel olarak uyarlanm ış sağlık bakım modellerinin kullanılması, bu çocukların sağlık bakım hizmetlerine ulaş- malarını kolaylaştırabilir. Öğrencilerin sağlığını koruma ve geli ştirmeye odaklı okul sağlığı hizmetlerinin geliştirilmesi ve uygulanması önerilmektedir.
  • Article
    Tip 2 Diyabet Yönetiminde Bilgi-Motivasyon ve Davranış Becerileri (IMB) Modelinin Kullanımı
    (2021-12-26) İşleyen, Eda Kilinç; Kartal, Asiye
    Tip 2 Diyabet (T2DM), yüksek mortalite ve morbidite oranları nedeniyle küresel bir halk sağlığı sorunudur. Yaygın görülen bu hastalığın öz-yönetiminin sağlanması için bireylerde olumlu sağlık davranışları geliştirilmelidir. Hemşireler, diyabetli bireylerde olumlu davranış değişimi sağlayabilmek için teori ve modellerden destek almaktadır. Bu modellerden biri de Bilgi, Motivasyon ve Davranış Becerileri Modeli’dir (IMB). Diyabet yönetiminde yeni kullanılan bu model, yüksek kaliteli diyabet bakımının niteliklerini, öz-bakım süreçlerini ve sağlık çıktılarını birbirine bağlayarak kapsamlı bir çerçeve sunmaktadır. IMB modeli bilgi, motivasyon ve davranış becerileri bileşenlerinden oluşur. Model, diyabetli bireyde davranış değişikliğinin başlatılması ve sürdürülmesi için bilgi ve motivasyonun oluşması gerektiğini savunur. IMB modeli temelli diyabet öz-yönetimi ile ilişkili bilgiler, diyabet hakkında sağlık eğitimi ve eğitici-hasta iletişimini içermektedir. Bireysel motivasyon, bireyin diyabeti ile ilgili bir davranışın sonuçları hakkındaki diyabet sağlık inançlarını ve öz-yönetim davranışlarına karşı algıladığı tutumları ifade etmektedir. Sosyal motivasyon, öz-yönetim davranışı için bireyin algıladığı sosyal desteği içermektedir. Diyabetli bireylerde motivasyonun artması diyet kontrolü, ilaçlara uyum, düzenli egzersiz, düzenli kan şekeri takibi, diyabetik ayak bakımı ve hiper/hipoglisemi yönetimini pozitif yönde artırmaktadır. Davranışsal beceriler, diyabet öz-etkililiği ve olumlu başa çıkma stratejisini içermektedir. Tip 2 diyabetli bireylerde IMB modeli temelli yapılan araştırmaların müdahaleleri incelendiğinde bireylerin hem metabolik kontrol düzeylerinde (HbA1c) hem de öz-bakım davranışlarında (beslenme ve egzersiz) olumlu gelişmeler saptanmıştır. Gelecek araştırmalarda hemşireler tarafından Tip 2 diyabetli bireylerde IMB modeline dayalı müdahalelerin bilgi bileşeni için bireysel veya grup halinde diyabet öz-yönetim eğitimi verilmesi, motivasyon ve davranış becerileri bileşeni için diyabette etkililiği kanıtlanan Motivasyonel Görüşme Tekniklerinin uygulanması önerilmektedir.
  • Article
    Citation - WoS: 1
    The Effect of Home Safety Education Program Given To Mothers With Children With Intellectual Disability on Their Attitudes Towards Safety Measures for Home Accidents
    (Dokuz Eylul Univ Inst Health Sciences, 2022-05-31) Kilinc, Eda; Inci, Fadime Hatice; Kartal, Asiye
    Introduction: To determine the effect of the Home Safety Education Program given to mothers with children with intellectual disability on their attitudes towards safety measures. Material and Methods: This study, in a single group semi-experimental design, was carried out in a Special Education Application Center in 2020 (n= 29 mothers). The dependent variable in this study is the mothers' attitude score towards home accidents. The Scale for Mother’s Identification of Safety Measures against Home Accidents was used as data collection tool in the study. The Home Safety Education Program, consisting of 3 sessions for 2 weeks, was applied to the participants for home accidents. The data of the study were collected pre-intervention and 3 months later the intervention based on self-report. Descriptive statistics and Wilcoxon signed rank test were used to analyze the data. Results: In the study, the mean age of the mothers was 38.5±5.1, and the children were 13.5±2.6. Sixty- five percent of children with intellectual disability have had a home accident in the last year. The most common type of accident is falling with 51.7%. A statistically significant difference was observed between attitude scores pre-education (154.2±21.3) and post-education (188.0±4.3) regarding safety measures for home accidents of the mothers (z=4.704, p<0.001). Conclusion: The study shows that mothers with children with intellectual disability can learn the necessary information and gain a positive attitude to keep their children safe in the home environment. For future studies, we recommend that intervention studies be conducted for the prevention of falls in children with intellectual disabilities and to examine mothers' attempts at safety measures through home visits
  • Article
    Citation - WoS: 7
    Citation - Scopus: 8
    The effect of COVID-19 pandemic on lifestyle-related behaviours in Turkey: A web-based cross-sectional study
    (Wiley, 2022-03-30) Aslan, Gulbahar Korkmaz; Kilinc, Eda; Kartal, Asiye
    Background The COVID-19 pandemic and restrictions imposed to eradicate it have affected healthy lifestyle-related behaviours. Aim The aim of this study was to determine the effect of COVID-19 on lifestyle-related behaviours. Methods This cross-sectional web-based survey research was performed with a convenience sample of 1020 adults residing in Turkey. Data were collected with self-report data collection tools on 8-28 April 2021: a sociodemographic characteristics form and the impact of COVID-19 on lifestyle-related behaviours questionnaire. Results Eating behaviours, physical activity and sleep patterns of the participants were negatively affected during COVID-19 pandemic (p < 0.001). More than half of the participants experienced weight gain during the pandemic. Also, stress levels and smoking increased (p < 0.01). The participants reported having changes in their lifestyles most frequently due to the fear of COVID-19 infection, stress, decreased motivation, closure of the facilities for social and sports activities and increased food prices. Predictors of lifestyle-related behaviours were found to be education (beta = .189), income (beta = -.101), residing in a village (beta = .113) and the presence of a chronic disease (beta = .075) (p < 0.001). Conclusions During the pandemic, COVID-19-related restrictions should be applied whilst taking account of both social distancing measures and maintenance of healthy lifestyle-related behaviours. Nurses should offer counselling for maintenance of healthy lifestyle-related behaviours.
  • Report
    Yaralanmaları önlemede okul temelli eğitim programları: Sistematik derleme
    (2020-01-17) İşleyen, Eda Kilinç; Kartal, Asiye
    Çalışma öğrencilerde yaralanmaları önlemeye yönelik okul temelli eğitim programlarının etkililiğini değerlendirmek ve öğrencilerin güvenlik önlemi almaları, kendini koruma becerileri, davranışları ve bilgileri üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Sistematik derlemede; “Pubmed, Wiley Interscience, Sciencedirect, Cochrane Library ve EBSCOhost olmak üzeri 5 veri tabanından ulaşılabilen, 2000-2019 yılları arasında yapılan araştırmalar incelenmiştir. Çalışmada Türkçe ve İngilizce olarak “Okul temelli yaralanma önleme programları" "Çocuk ve adolesanlarda yaralanmaları önleme", "Çocuk ve adolesanlarda istemsiz yaralanmalar", "Okul yaralanmaları" anahtar kelimeleri kullanılmıştır. Bu bağlamda; araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan 7 çalışma sistematik derleme kapsamında değerlendirilmiştir. Sistematik derlemeye dahil edilen araştırmaların 5’i randomize kontrollü deneysel, 2’si yarı deneysel araştırma tasarımına sahiptir. Eğitim programları, akran öğretimi, birden fazla eğitim oturumları, çeşitli yaklaşımlar (örneğin, güvenlik ekipmanlarının sağlanması, ailelere güvenlik ile ilgili mektup gönderilmesi, öğrencilere güvenlik konulu ev ödevi verilmesi ve ders müfredatına güvenlik konularının eklenmesi) yer almıştır. Elde edilen araştırma sonuçlarına göre okul temelli uygulanan eğitim programlarının farklı kültürlerde ve eğitim sistemlerinde yapılmış olmasına rağmen yaralanmaları önlemede etkili olduğu saptanmıştır. Çalışmaların etkili olduğu alanlar trafik, spor, yangın ve yaya güvenliğidir. Bu sistematik derlemede incelenen çalışmalar yaralanmaları önlemede bize rehber olsa da okul temelli yaralanma önleme programlarının yaralanma olayları üzerindeki etkisini değerlendirmek için daha yüksek kaliteli çalışmalara ihtiyaç vardır.
  • Article
    Sağlıkla İlgili Bölümlerde Okuyan Üniversite Öğrencilerinin Toplumsal Cinsiyet Rollerine İlişkin Tutumları ve Etkileyen Faktörler
    (2020) Turan, Türkan; Aslan, Gülbahar Korkmaz; Kartal, Asiye; Yiğitoğlu, Gülay Taşdemir; Akan, Gülçin
    Bu çalışmada, üniversitede sağlıkla ilgili bölümlerde öğrenimgören öğrencilerin, toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ve tutumlarını etkileyen faktörleri belirlemek amaçlandı. Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte bir araştırmadır. Araştırma, Pamukkale Üniversitesi SağlıkBilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü, Fizik Tedavi ve RehabilitasyonYüksekokulu ile Tıp Fakültesinde öğrenim gören öğrencilerle yürütülmüştür. Toplam 501 öğrenci, araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, öğrenci bilgi formu ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri TutumÖlçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin yaş ortalaması 21,09±2,33’tür. Öğrencilerin %47,7’si hemşirelik bölümünde,%20,2’si fizik tedavi ve rehabilitasyon yüksekokulunda, %32,1’i ise tıpfakültesinde okumaktadır. Öğrencilerin, toplumsal cinsiyet rolleri tutumpuan ortalamaları incelendiğinde, en yüksek puan ortalaması eşitlikçicinsiyet rolü (35,96±4,70); en düşük puan ortalaması ise erkek cinsiyetrolüdür (24,40±4,22). Öğrencilerin, toplumsal cinsiyet rollerine ilişkintutum toplam puan ortalaması 155,24±21,02’dir. Yapılan analiz sonucunda kadınların, hemşirelik öğrencilerinin, ilde yaşayanların ve annebabasının eğitim durumu yüksek olan öğrencilerin daha eşitlikçi tutumasahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, öğrencilerin, toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin eşitlikçi tutumlara sahip olduklarını söyleyebiliriz. Sağlık profesyonellerinin, toplumsal cinsiyet rollerine ilişkineşitlikçi tutumlara sahip olmaları, hizmet verdiği bireylerin eşitlikçibakış açısına sahip olmalarına yol gösterici olacaktır. Bu nedenle, öğrencilerin eşitlikçi cinsiyet algısını geliştirmek için müfredatların gözden geçirilmesi önemlidir. Müfredatta bu konuların daha fazla elealınması önerilmektedir.
  • Article
    Sağlık Eğitim Materyallerinin Okunabilirliği ve Tasarımı
    (2016) İnci, Fadime Hatice; Koştu, Nazan; Özen Çınar, İlgün; Korkmaz Aslan, Gülbahar; Kartal, Asiye
    Amaç: Bu çalışmanın amacı sağlık eğitim materyallerinin okunabilirliğini ve tasarımını değerlendirmektir. Yöntem: Tanımlayıcı bir çalışmadır. Bu çalışmada Denizli'de birinci basamak sağlık hizmetlerinde kullanılan, Denizli İl Sağlık Müdürlüğü ve Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan 37 eğitim materyali incelenmiştir. Sağlık eğitim materyallerinin okunabilirliğinin değerlendirilmesinde Flesch okuma kolaylığı puanı ve Türkçe okunabilirlik değeri kullanılmıştır. Sağlık eğitim materyallerinin tasarımı araştırmacılar tarafından geliştirilen 27 maddelik liste ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Flesch okuma kolaylığı puanı 44,59±23,46, Türkçe okunabilirlik değeri 11,02±3,63'dür. Bu sonuçlar sağlık eğitim materyallerinin okumak için zor olduğunu göstermektedir. Eğitim materyallerinin tasarımında başlık, bilgi, içerik ve dil çok uygun, sayfa yapısı ve yazım stili, şekiller uygun değildir. Sonuçlar: Okunabilirlik düzeyi altıncı sınıf düzeyinden daha yüksek bulunmuştur. Bu nedenle, okuyucular tarafından kolay anlaşılabilmesi için yeniden düzenlenmesi önerilmektedir. Sağlık eğitim materyallerinin amacına ulaşabilmesi ve daha kolay anlaşılabilmesi için okunabilirliğinin yanı sıra düzen ve tasarım açısından da değerlendirilmesi önerilmektedir.